Locatie: Zaag, Krimpen aan de Lek
De Zaag is voor velen nog een onontdekt juweeltje. De toegang ernaartoe - via een brug - ligt ‘verstopt’ langs de dijk; je rijdt er ongemerkt voorbij. De Zaag bestaat vooral uit rietmoeras en grienden. Je hoort hier onder andere groene spechten, blauwborsten en cetti’s zangers. Qua fauna is het hier een paradijs voor de spindotter en het zomerklokje. Het 37 ha grote riviereiland De Zaag in Krimpen aan de Lek is vernoemd naar de houtzagerij die hier vroeger stond. Op dit eiland staat ook de voormalige Bolnes Motorenfabriek.
Bolnes Motorenfabriek en Krimpen aan de Lek zijn nauw aan elkaar verbonden.
Zo herinnert het monument ‘De Krukas’ op het Marktplein - opgebouwd uit de krukas van een echte Bolnesmotor - aan de geschiedenis van de Bolnesmotorenfabriek. Deze Nederlands fabrikant was de laatste die zelfstandig eigen (scheeps)motoren ontwikkelde en bouwde en hoogwaardige kleine tweetakt kruishoofdmotoren.
Johann Hendrik van Cappellen (38) stichtte in 1885 op een stuk griend in Bolnes de gieterij en machinefabriek ‘J.H. van Cappellen Fabrikant van Stoom-en andere Werktuigen’. De zaak bleek levensvatbaar. De gieterij werd uitgebreid en er kwam een machinefabriek bij. Het lag voor de hand, dat Van Cappellen daarbij zijn ervaringen bij de gieterij Bakker te Ridderkerk in praktijk bracht.
Ook begon hij met de fabricage van werktuigen: ponsmachines, slagscharen en buigbanken voor de scheepsbouw en stuurinrichtingen en handlieren voor de op de werven gebouwde vaartuigen. Later kwamen ook stoomwerktuigen in productie.
Het bestaande bedrijf kreeg in 1908 een nieuwe naam ‘N.V. Machinefabriek Bolnes voorheen J.H. van Cappellen’. Johann Hendrik van Cappellen (61) deed een stap terug en gaf het stuurrad in handen van zijn zoon Cornelis Willem (32) die al sinds 1890 had bewezen, dat hij ook over twee rechterhanden beschikte en een grote mate van inzicht en initiatief.
Op dit riviereiland wordt gewoond en gewerkt. Met name op de Hoge Zaag. De historische vereniging Crempene schreef erover in haar bulletin.
In een eerdere uitgave vertelt ze over de ontwikkeling van Bolnes
De voormalige Bolnes Motorenfabriek is een voorbeeld van industrieel erfgoed, met een bijzondere loods. Tot eind jaren 80 was de hal in gebruik voor de bouw van scheepsmotoren. Deze hal is het oudste gebouw in Nederland, waarin een ijzeren prefabconstructie is toegepast. Die is op haar beurt afkomstig van een fabriek waarin vroeger Zeppelins werden gebouwd. De constructies van dit soort Duitse fabriekshallen hebben Fransen en Belgen na de Eerste Wereldoorlog in beslag genomen als schadeloosstelling voor het oorlogsgeweld.
Om de rijke historie van Bolnes te laten zien, reviseerden tot medio 2026 een aantal oud-werknemers in deze voormalige motorenfabriek oude Bolnes scheepsmotoren uit 1908, 1947 en 1964. Er is zelfs een oude stoommachine opgeknapt.
Inmiddels is de locatie privé-eigendom en niet toegankelijk.
