Locatie: Hoogstraat 164-166, Haastrecht
Een dame die ruim een eeuw na haar overlijden de pers haalt, dat overkwam Paulina Bisdom van Vliet. In 2023 werd haar rouwdagboek onthuld, voorheen bekend als ‘het geheim van Haastrecht’.
Zo komt Paulina Maria le Fèvre de Montigny-Bisdom van Vliet dichterbij dan je misschien zou verwachten. Wanneer je door haar voormalige woonhuis aan de Hollandsche IJssel loopt en vervolgens de tegenovergelegen Overtuin betreedt, wandel je feitelijk langs haar nalatenschap. In dit park, aangelegd in Engelse landschapsstijl, liggen zij en haar echtgenoot Johan begraven, evenals haar geliefde hond Nora.
De familie Bisdom van Vliet was tussen circa 1700 en 1900 een invloedrijke handelsfamilie in Haastrecht. Hun vermogen verwierven zij met de handel in hennep, zeildoek en touw. De schatrijke familie bezat tientallen boerderijen, huizen en stukken land, zowel in als buiten Haastrecht. In 1755 kocht Theodorus Bisdom de heerlijkheid Vliet, nabij Oudewater, waarna hij de naam Bisdom van Vliet ging voeren. De familie had vervolgens grote invloed op het politieke leven in de regio.
Rond 1875 werd de oorspronkelijke woning van de familie vervangen door het huidige pand op nummer 166. De opdrachtgever, ondernemer en burgemeester van Haastrecht Marcellus Bisdom van Vliet, overleed kort na de voltooiing van het huis. Zijn dochter Paulina Maria erfde het; zij en haar echtgenoot kregen geen kinderen.
Bij haar overlijden in 1923 bepaalde zij dat het huis behouden moest blijven in een smaakvolle en verzorgde staat en de functie van museum zou krijgen. In een aflevering van het televisieprogramma Binnenste Buiten hoor je meer over de familiegeschiedenis van Paulina, zie je het voormalige woonhuis en wandel je mee door de verschillende kamers. Uiteraard is het museum ook zelf te bezoeken.
Naast het museum staat het voormalig koetshuis.
Locatie: tegenover Hoogstraat 164-166, Haastrecht
In de 17e en 18e eeuw stonden op de plek van de huidige Overtuin verschillende baanschuren. De westelijk gelegen Notenlaan fungeerde als touwbaan, waar gesponnen touw werd gemaakt voor onder meer de scheepsbouw. Midden 18e eeuw liet Paulina’s betovergrootvader Theodorus Bisdom hier een geometrische tuin aanleggen. In de tweede helft van de 19e eeuw werd deze, geheel volgens de toenmalige mode, omgevormd tot een park in Engelse landschapsstijl. Daarbij verschenen onder meer de beelden van Neptunus en Hercules van de befaamde Amsterdamse beeldhouwer Ignatius van Logteren, evenals prieeltjes, slingerende paden, ronde vormen en een folly in de vorm van een nagebouwde grot. Begin 20e eeuw stond er bovendien een ‘lighal’ voor tbc-patiënten.
Sinds 2013 zet een grote groep vrijwilligers zich in om het park in oude luister te herstellen. Waterlopen zijn hersteld, bloemperken opnieuw ingericht, te dichte begroeiing verwijderd en nieuwe bomen aangeplant. Verspreid in de Overtuin staan, naar Engels voorbeeld, bankjes met het wapen van Bisdom van Vliet en een bijbehorend tekstplaatje. Met hulp van de Natuur- en vogelwerkgroep Krimpenerwaard zijn tal van nestkasten geplaatst; inmiddels hebben meer dan 25 vogelsoorten hier hun leefgebied gevonden. Op het informatiebord aan het begin van de lange Middenlaan staat een overzicht. Ook het sierlijke 18e-eeuwse smeedijzeren toegangshek van de Overtuin Bisdom van Vliet straalt weer als vanouds. Recente plannen richten zich op het terugbrengen van een theehuis.
In 1900 gaf Paulina opdracht voor het ontwerp van het kunst- en sportgebouw Concordia, dat een jaar later werd voltooid. Na een ingrijpende renovatie aan het begin van de 21e eeuw vervult het gebouw tegenwoordig een belangrijke rol als cultureel centrum.
Paulina deed veel goed werk voor de Haastrechtse bevolking. Hoe, dat kwam tot uiting in
“Hartstocht in Haastrecht”, een openluchtspel bij Boezemmolen no.6 in Haastrecht in juni 2015. De muzikale voorstelling speelde rond 1880 met als hoofdpersoon de belangrijkste vrouw van Haastrecht uit die tijd. Paulina drukte als (voormalige) vrouw van de burgemeester haar stempel op alles wat zich in Haastrecht afspeelde. Vlistenaar Fred Voorbergen schreef een stuk over de feodale bestuurders en religieuze tegenstellingen in Haastrecht. Maar ook over de liefde en humor van die tijd.
